Zarys historii Parafii Ewangelickiej w Rynie do 1945 roku

Za czasów ostatniego ryńskiego komtura krzyżackiego Zygmunta von Daniela, gdy mistrz krzyżacki Albrecht złożył w kwietniu 1 525 roku poddańczy hołd Królowi Polskiemu i za jego zgodą przeprowadził Reformację w swoim Księstwie, w Rynie już w maju tegoż roku zwyciężyła nauka dra Marcina Lutra.

Istniała wtedy oprócz bogatej kaplicy zamkowej drewniana kapliczka na cmentarzu niedaleko miejsca gdzie obecnie znajduje się plebania. Na placu obok Ryńskiego Zajazdu w 1604 r. zbudowano nową, był to już piękny mały kościółek, później wielokrotnie przebudowany i rozbudowany.

Ostatnia gruntowna przebudowa kościoła miała miejsce w latach 1872 - 1876, rozpoczęta przez Pastora Fryderyka Andersa, pochodzącego z Królewca a zakończona przez Pastora dra Karola Cludiusa, pochodzącego z Giżycka, który podobnie jak Anders był Superintendenten i inspektorem szkolnym powiatu giżyckiego, krótko przed śmiercią ufundował piękne witraże w prezbiterium kościoła. Ich groby znajdują się na naszym cmentarzu. Dobudowana została wtedy wysoka wieża licząca 114 metrów, usunięto też wszystkie mniej wartościowe rzeźby i malowidła, pozostawiono z 1604 roku tylko m.in. kazalnicę, ołtarz, chrzcielnicę, konfesjonał oraz złoty i srebrny sprzęt liturgiczno-kościelny. Wielki obraz na ołtarzu przedstawiał "Zmartwychwstałego Chrystusa". Kościół posiadał trzy piękne dzwony odlane w Królewcu, gdzie też sławny mistrz budowy organ Terlecki wykonał bardzo warto­ściowe organy. Witraże wokół koscioła i artystycznie malowane okna ofiarowane specjalnie dla Rynu przez króla pruskiego, wykonane zostały w Limnach k.Achen. 10 lat później ówczesny Prz ewodniczący Rady Parafialnej właściciel ziemski Ludwik Moneta zu Soffiental ofiarował artystycznie kute wrota, prowadzące od strony miasta na dziedziniec kościelny.

Pastor Albert Zapadka, zmarły podczas I wojny światowej dokonał dzieło rozpoczę­ te przez swojego poprzednika Pastora Cludiusa i zbudował filialny kościół w Użrankach, który w 1892 roku otrzymał prawa Kościoła Parafialnego z części R yńskiej Parafii. Zapadka też zbudował obecną naszą plebanię, nie istniejący dom opieki i inne budynki wówczas należące do Parafii.

Od początku Reformacji aż do końca XIX wieku całe szkolnictwo miejskie i wiej­skie podległe było w naszej Gminie - Pastorowi, których zatrudniał w pewnych okresach ponad 20 nauczycieli.

W okresie międzywojennym zbudowano kaplicę cmentarną oraz kaplicę przy ulicy Kościuszki, która obecnie należy do kościoła rzymskokatolickiego. Do Parafii należały wszystkie domy przy ulicy Partyzantów oraz 4 - 5 domów w mieście, ponad 50 ha ziemi i ponad 20 cmentarzy. Było zawsze 2 - 3 duchownych w tym stano­wisko I i II Proboszcza. Nabożeństwa odprawiano zawsze o godz.9 30 w języku niemieckim oraz o 12 00 w języku polskim aż do spalenia kościoła w 1940 roku. Później były tylko nabożeństwa w języku niemieckim w kaplicy więziennej na zamku w Rynie.
Historia Parafii Ewangelickiej w Rynie od 1945 roku

Skromne były początki ryńskiej parafii po II wojnie światowej, początkowo było jeszcze ok. 3-4 tys. ewangelików ale po dawnym świetnym kościele pozostały tylko mury, w parafialnych budynkach mieszkalnych zamieszkali ludzie nie mający nic wspólnego z kościołem. Nie było też duszpasterza. Nabożeństwa początkowo odprawiano w dużej kaplicy na zamku, później w kaplicy przy ulicy Kościuszki a wszelkie uroczyste nabożeństwa w okresie lata odbywały się w murach spalonego kościoła, który ostatecznie został rozebrany w 1971 roku.

Pierwszym stałym duszpasterzem był ks. diakon Maksymilian Cybulla, po nim ks. Eugieniusz Sauter i ks. Antoni Komendera byli w Rynie dość krótko ale za to ks. Paweł Kubiczek od 1959 roku aż do 1970 roku - kiedy to został wybrany Proboszczem Parafii w Szczytnie. Ks. Kubiczek pełnił przez trzy lata obowiązki konseniora a od 1966 roku jest Seniorem diecezji mazurskiej. Od lipca 1970 roku do 1975 obowiązki duszpasterskie sprawował ks. Fryderyk Tegler. Od 1976 r. do 1986 r. Parafią w Rynie administrował Ks. Janusz Jagucki z Giżycka. Od 1986 r. do końca czerwca 1998 r. proboszczem Parafii był Ks. Erwin Jurczok. Od lipca 1998 r. Rynem administruje obecny Proboszcz Parafii Ks. Jan Neumann.

Od 14 września 1952 roku kiedy to ks. Cybulla odprawił pierwsze nabożeństwo w Rynie aż do ok.1965 roku czyniono starania o odbudowę spalonego kościoła, lecz liczba wiernych ciągle malała i w końcu sprawa przerastała realne możliwości mocno zdziesiątkowanej Parafii.

Nabożeństwa odbywają się obecnie w kaplicy przy ulicy Partyzantów nr 1, a więc w budynku dawnej plebanii zbudowanej w 1836 roku za czasów Pastora i Superintendenta Fryderyka Pianki.

Nasza Parafia jest obecnie jak większość na Mazurach mało liczna, dumna jednak z dawnej swej świetności, aktywna i bardzo żywotna.

Frekwencja na nabożeństwach stosunkowo wysoka, zbór jest rozśpiewany, mamy Chór, który uczestniczy w Diecezjalnych Zjazdach Chórów Diecezji Mazurskiej. Oprócz nabożeństw, regularnie odbywają się szkółki niedzielne, nauczanie kościelne dla dzieci, nauka konfirmacyjna oraz spotkania seniorów "Adwentówki", zebrania młodzieżowe, godziny biblijne itp.

Wiele błogosławionych chwil przeżywamy podczas ewangelizacji, jasełek, konfirmacji oraz "Złotych Konfirmacji" organizowanych co dwa lata w każdą drugą niedzielę czerwca.

Naszą Parafię odwiedza też coraz więcej współwyznawców z Niemiec, Holandii, Węgier, Łotwy, Obwodu Kaliningradzkiego oraz bratnich Parafii z kraju. Latem gościmy młodzież w naszym Ośrodku Spotkań z boiskiem i placem zabaw przy plebanii, założonych przez obecnego Proboszcza Ks. Jana Neumanna.

Nabożeństwa odbywają się zawsze od wielu lat o godzinie 9 00 natomiast w Filiale w Koczarkach należących do naszej Parafii w każdą pierwszą i trzecią niedzielę miesiąca o godzinie 11 30 . W drugim Filiale w Sterławkach Wlk. , w druga i czwarta także o godzinie 11 30 .

 

" Jako nieznani a jednak znani, jako umierający a oto żyjemy...

Jako zasmuceni ale zawsze weseli, jako ubodzy jednak wielu ubogacający, jako nic nie mający a jednak wszystko posiadający."

/ II Kort.6,9-10 /